دوپینگ مالی فیفا برای پرسپولیس در راه است

فیفا برای جام جهانی ۲۰۲۶ رکورد جدیدی در پرداخت به باشگاه‌ها ثبت خواهد کرد.

همزمان با نزدیک شدن به جام جهانی ۲۰۲۶، یکی از مهم‌ترین منابع درآمدی باشگاهی از این رقابتها بار دیگر فعال خواهد شد؛ برنامه‌ای که فیفا آن را تحت عنوان «برنامه مزایای باشگاهی» طراحی کرده تا بابت در اختیار گرفتن بازیکنان ملی‌پوش، به باشگاه‌ها غرامت پرداخت کند.

بر اساس توافق جدید فیفا و اتحادیه باشگاه‌های اروپا، مجموع بودجه اختصاص داده‌شده برای این طرح در جام جهانی ۲۰۲۶ به ۳۵۵ میلیون دلار رسیده؛ رقمی که نسبت به جام جهانی ۲۰۲۲ جهشی نزدیک به ۷۰ درصدی داشته است. برای مقایسه، فیفا در جام جهانی ۲۰۱۴ تنها ۷۰ میلیون دلار میان باشگاه‌ها توزیع کرده بود و این عدد در دو دوره بعدی روی ۲۰۹ میلیون دلار ثابت ماند.

برای درک بهتر این موضوع، این رقم یک جهش بزرگ نسبت به تورنمنت‌های گذشته محسوب می‌شود:
* جام جهانی ۲۰۱۴ (برزیل): ۷۰ میلیون دلار
* جام جهانی ۲۰۱۸ (روسیه): ۲۰۹ میلیون دلار
* جام جهانی ۲۰۲۲ (قطر): ۲۰۹ میلیون دلار
* جام جهانی ۲۰۲۶ (آمریکا/کانادا/مکزیک): ۳۵۵ میلیون دلار (افزایشی نزدیک به ۷۰ درصد)

مبنای پرداخت‌ها نیز مانند دوره قبل، به صورت روزانه محاسبه می‌شود. یعنی فیفا به ازای هر روز حضور بازیکن در اردوی تیم ملی و مسابقات جام جهانی، مبلغ مشخصی را به باشگاه‌ها پرداخت می‌کند. این بازه از دو هفته قبل از شروع رسمی تورنمنت آغاز می‌شود و تا یک روز پس از حذف تیم ملی ادامه دارد.

تحلیلگران اقتصادی فوتبال تخمین می‌زنند نرخ روزانه پرداختی در جام جهانی ۲۰۲۶ حدود ۱۱ تا ۱۲ هزار دلار برای هر بازیکن باشد؛ رقمی که نسبت به جام جهانی قطر افزایش خواهد داشت. به همین دلیل، هرچه یک تیم ملی در جام جهانی بیشتر پیشروی کند، درآمد باشگاه‌های صاحب بازیکنانش هم بیشتر می‌شود. حتی گفته می‌شود یک بازیکن فینالیست می‌تواند بیش از ۴۰۰ هزار دلار برای باشگاهش درآمد ایجاد کند.

نکته مهم اما نحوه تقسیم این پول است. برخلاف تصور رایج، کل مبلغ فقط به باشگاه فعلی بازیکن تعلق نمی‌گیرد. فیفا پرداخت‌ها را بر اساس قانون «دو ساله» میان باشگاه‌هایی تقسیم می‌کند که بازیکن در دو فصل منتهی به جام جهانی در آن‌ها عضویت داشته است.

طبق این فرمول، یک‌سوم مبلغ به باشگاه فعلی بازیکن در زمان جام جهانی می‌رسد، دو سوم هم بین بازیکنان دو فصل اخیر تقسیم می‌شود.

برای مثال، اگر بازیکنی در تابستان گذشته از تیمی جدا شده و به باشگاه جدیدی منتقل شود، باشگاه قبلی همچنان حدود ۳۳ درصد از سهم پرداختی فیفا بابت حضور او در جام جهانی را دریافت خواهد کرد و باشگاه جدید حدود ۶۶ درصد سهم خواهد داشت.

در دوره‌های قبلی، باشگاه‌های بزرگ اروپایی مانند بارسلونا، منچسترسیتی و بایرن مونیخ بیشترین درآمد را از این محل کسب کردند، اما افزایش تعداد تیم‌های جام جهانی از ۳۲ به ۴۸ تیم باعث شده باشگاه‌های آسیایی، آفریقایی و آمریکایی نیز سهم بیشتری از این بودجه دریافت کنند. خصوصا تیمهای لیگ عربستان که تقریبا همه بازیکنان تیم ملی این کشور را در اختیار دارند و همچنین بازیکنانی که از سوی سایر کشورها به تیم ملی دعوت شدند.

این موضوع می‌تواند برای باشگاه‌های حاضر در لیگ‌های آسیایی و عربی اهمیت زیادی داشته باشد؛ خصوصاً تیم‌هایی که چند ملی‌پوش در اختیار دارند و همزمان با مشکلات مالی و قوانین مجوز حرفه‌ای AFC دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

نکته مهم دیگر این است که این مبالغ در چارچوب قوانین پایداری مالی و فیرپلی مالی، به عنوان درآمد رسمی فوتبالی ثبت می‌شود. به همین دلیل، باشگاه‌ها می‌توانند از این پول برای بهبود تراز مالی، کاهش بدهی یا جبران کسری بودجه استفاده کنند. در فوتبال امروز، حتی پاسپورت بازیکن هم بخشی از ترازنامه مالی باشگاه شده است.

برای تیم ملی ایران در صورت حذف در مرحله گروهی، باشگاه‌هایی که 26 بازیکن را در اختیار دارند، شش میلیون و پانصد هزار دلار در مجموع دریافت خواهند کرد که احتمالا بیشترین سهم به پرسپولیس خواهد رسید و در رتبه بعدی تراکتور، سپاهان و استقلال حضور خواهند داشت که البته باید دید در لیست نهایی به چه شکلی تقسیم خواهد شد. اما تفاوت اصلی زمانی ایجاد خواهد شد که ایران به مرحله بعدی صعود کند و پنج روز به حضور بازیکنان تیم ملی اضافه شود که در این صورت به ازای هر بازیکن، 50 هزار دلار بیشتر به باشگاه‌ها خواهد رسید.