از حق پخش خبری نیست!

انگار باز هم قرار است در بر همان پاشنه سابق بچرخد. تلویزیون، مسابقات فوتبال داخلی را پخش کند بدون آنکه یک ریال بابت آن بپردازد. همه این وعده و وعیدهایی هم که در این چند روز از آدم های مختلف شنیده ایم بی فایده است.

هفته اول لیگ برگزار شد و مسابقاتش به صورت زنده پخش شده و حتی برنامه هایی مثل «ورزش و مردم»، «شب های فوتبالی» و «نود» هم که محتوای فوتبالی دارند تمام اخبار و حواشی مربوط به هفته اول را تولید و پخش کردند. هفته دوم هم که فردا و پس فردا برگزار می شود و از الان برنامه پخش زنده مسابقات این هفته هم در کنداکتور شبکه های «سه» و «ورزش» دیده می شود. بی هیچ تغییری در وضعیتی که سال هاست قرار بوده تغییر کند اما نمی کند.

درمان فوری یا معالجه دائمی؟
تقریبا هر سال قبل از شروع لیگ بحث «حق پخش» برای مدتی داغ می شود. جلساتی هم برای رسیدن به یک نتیجه مطلوب برگزار می شود اما باز هم این «جیب فوتبال» است که خالی می ماند. اما آن چیزی که باعث شد امسال بحث حق پخش «جدی تر» دنبال شود ماجرای بدهی سرسام آور باشگاه های بزرگ کشور بود؛ بدهی هایی که خبرهای ناخوشایندی درباره عواقب پرداخت نشدنشان به گوش می رسد. این بار ماجرا بعد بین المللی پیدا کرده است و AFC تهدید کرده باشگاه هایی که تا اواخر شهریور بدهی هایشان را پرداخت نکنند اجازه حضور در لیگ قهرمانان آسیا در سال 2018 را نخواهند داشت. اگر سهمیه ایران برای لیگ قهرمانان آسیا در سال 2018 تغییر نکند تیم های پرسپولیس، نفت و استقلال تهران سهمیه قطعی دارند و تراکتورسازی باید در پلی آف بازی کند اما از بد روزگار هر چهار باشگاه بدترین روزهای تاریخشان را از لحاظ مالی تجربه می کنند و بدهی های فراوانی دارند.

گذشته از بدهی های مالیاتی زیادی که البته به نظر می رسد راه حل موقتی برای آن پیدا شده باشگاه ها به بازیکنان زیادی بدهکارند. تا چندی پیش، خطر اصلی از جانب بازیکنان خارجی تیم ها بود اما حالا دیگر بازیکنان داخلی هم راه را پیدا کرده اند و شکایتشان را از طریق AFC پیگیری می کنند. این اتفاق باشگاه ها را در وضعیت بسیار بدی قرار داده است اما تقریبا همه آنها به این نتیجه رسیده اند که ساده ترین و دم دست ترین راه برای حل این مشکل، دریافت حق پخش تلویزیونی است! البته که تا این لحظه مشخص شده این راه حل آن قدرها هم ساده نیست. اما از طرفی فوتبال تجربه دریافت حق پخش تلویزیونی را دارد و این نشان می دهد که دریافت حق پخش، عملیات غیر ممکن نیست. حق پخش در همه جای دنیا یک منبع درآمد دائمی برای باشگاه هاست. این اتفاق باید یک روز هم در ایران رخ بدهد اما فعلا این طور به نظر می رسد که باید به آن چشم یک درمان فوری و موقت نگاه کرد.

قبلا حق پخش داشتیم
چند سال پیش محمدرضا ساکت که آن روزها مشاور اقتصادی و بازاریابی سازمان لیگ بود، در دی ماه ۱۳۹۲ در نشستی خبری اعلام کرده بود که جامعه فوتبال به این نتیجه رسیده است که صداوسیما برای پخش مسابقات لیگ بر تر برای هر سال چیزی حدود ۱۸۰ میلیارد تومان پرداختی به فوتبال داشته باشد. بعد از کلی جنجال و حاشیه و اختلاف که به پخش نشدن مسابقات فوتبال ایران در چند هفته منجر شد، طرفین قبول کردند که برای لیگ سال قبل تر، پرداختی 22 میلیارد تومانی به فوتبال داشته باشند. اما مدیران فوتبال ایران در اجرایی شدن این تفاهمنامه با صدا وسیما هم ناکام بودند. آنها که تخفیف 158 میلیاردی نسبت به رقم اعلامی ابتدایی خود به صداوسیما داده بودند، در نهایت نتوانستند همان مبلغ مورد توافق را هم بگیرند. اما در یک دوره فوتبال ایران توانست حق پخش بگیرد.

در دوره ای که سردار عزیز محمدی رئیس سازمان لیگ بود. عزیز محمدی، اردیبهشت 96 دراین باره گفته بود: «سه سال است که همان مبلغ قبلی حق پخش هم پرداخت نمی شود. حق پخش در حدود 17,5 میلیارد بود و صداوسیما فکر می کنم حاضر بود ۲۵ میلیارد پرداخت کند اما فدراسیون نپذیرفت و دوربین ها را به ورزشگاه ها راه نداد و به این ترتیب قراردادی را که صداوسیما امضا کرده بود، فدراسیون امضا نکرد و خواستار مبلغ ۱۲۰ میلیارد شد. بعد هم که کلا ماجرا به سود صداوسیما تمام شد. قرارداد امضا نشده هم بی اعتبار بود و عملا سه سال است همان مبلغ هم پرداخت نمی شود.»

خیابانی؛ مشت نمونه خروار
با ورود وزارت ورزش و جوانان به این ماجرا امیدواری ها به حل مسئله حق پخش بیشتر شده اما کار فعلا در حد همان وعده و وعید باقی مانده است. روز گذشته مسعود سلطانی فر با تکرار حرف هایی که چند روز پیش زده بود گفت: «در بحث درآمدزایی باشگاه ها هم تبلیغات محیطی مهم است و هم حق پخش تلویزیونی. در امر تبلیغات محیطی فدراسیون فوتبال خود مسائل را پیگیری می کند. در موضوع حق پخش هم در صحبتی که با آقای علی عسگری، رئیس صداوسیما داشتیم، قرار شد سیاست برد - برد را طراحی و اجرا کنیم که بر سر کلیات توافق کردیم و فقط باید درباره جزئیات به توافق برسیم.»

در مقابل این حرف ها اما وقتی حرف های چند روز پیش جواد خیابانی را به یاد می آوریم، چیزی برای امیدواری نمی ماند. خیابانی که عضو سازمان صداوسیماست گفته بود: «تلویزیون ایران رسانه ملی است و بابت پخش مستقیم یا اصلا پخش رقابت های ورزشی از مردم پولی دریافت نمی کند پس ‏دلیلی ندارد حق پخش تلویزیونی هم پرداخت کند‎. این درست که تلویزیون برای بازی ‏های پرسپولیس و استقلال آگهی دریافت می کند اما رسانه ملی مسابقات تکواندو، کاراته و دیگر رشته ها را هم پخش ‏می کند. از طرفی اگر تلویزیون مسابقات فوتبال را پخش نکند آیا خود فوتبال قادر به گرفتن آگهی خواهد بود؟»

حرف های خیابانی البته بازتاب های مثبتی نداشت و خیلی از کارشناسان جواب های درستی به او دادند. او هم ترجیح داد سکوت کند. به هرحال اگر خیابانی را در صداوسیما «مشتی نمونه خروار» بدانیم مشخص است که موضع مدیران تلویزیون درباره حق پخش چیست. از طرفی این که موضوع حق پخش بالاخره وارد ارگان مهمی مثل مجلس شورای اسلامی هم شده باعث می شود کمی از ناامیدی ها کم شود.