بایدها و نبایدهای خصوصی سازی سرخابی ها

دولت مصمم است حداکثر تا شهریور 1398 سرخابی ها را به بخش خصوصی واگذار کند و مجلس نیز که در این زمینه حساس و فعال است اسفند 1397 را که در آستانه دهه دوم آن قرار داریم، حداکثر زمان ثمر دادن این پروژه تعیین کرده بود. نه تنها در مورد زمان اتمام این فرآیند برخی اختلاف سلیقه ها وجود دارد، بلکه نگاه دو نهاد فوق به بحث خصوصی سازی پرسپولیس و استقلال واجد تفاوت هایی است. چه باید کرد تا این روند تسهیل و واقعا اجرایی شود؟

1- تعداد شرکت ها و افراد علاقه مند به مشارکت در خریداری سرخابی های پایتخت اصلا اندک نیست اما این مشارکت زمانی بهترین اثر را می گذارد که به صاحبان سرمایه اطمینان بدهیم اگر میلیاردها تومان در این راه خرج می کنند، حق تعیین سرنوشت خود و متاع خریداری شده خویش (باشگاه) را هم دارند، هیچ صاحب سرمایه ای میلیاردها تومان نمی دهد که بعدا برای اداره کالای خریداری شده مجبور به پذیرش آرای نمایندگان رسمی و مالکان پیشین باشگاه باشد. از آنجا که دولت در امر سازماندهی و اداره این دو باشگاه بسیار حساس و به این امر علاقه مند است (و حق هم هست که چنین باشد) ابتدا باید فرآیندی ترسیم، تصویب و اجرا شود که طی آن اضافه بر بهره گیری از مصلحت های دولتی و شاخصه های سیاسی و اجتماعی در امر انتخاب گردانندگان باشگاه، خریداران این دو تیم نیز صاحب طیب خاطر و دست های باز برای تعیین نحوه اداره باشگاه و کنترل ذخایر آن باشند.

2- تعیین چندین و چندباره هیات رییسه استقلال و پرسپولیس توسط سران ورزش به این معنای مستقیم است که حتی منتخبین آنها و افراد مورد وثوق سران وزارتخانه نتوانسته اند ثبات، سوددهی و قدرت هدایتی را به پرسپولیس و استقلال ببخشند که مسوولان آن را الزامی می انگارند و این امر بخصوص برای استقلال صادق تر است که مدیران منتصب شان در قیاس با مدیران سال های اخیر پرسپولیس -طاهری، گرشاسبی و اینک عرب- ناکام تر بوده اند و بیشتر شعار داده اند تا عمل و همه اینها ناظران را به این باور رسانده که اگر بافت بعدی هیات مدیره دو باشگاه بیشتر بر اساس کیفیات فنی افراد منتخب و میزان تجربه و کارآیی شان در عرصه ورزش و به ویژه فوتبال باشد، بهتر از گسیل کردن چهره های ظاهرا اقتصادی تازه به قصد نیل به درآمدزایی های تازه است. مگر متخصصان چنین امری که از سوی وزارتخانه به کرات به جمع سرخابی ها گسیل شده اند، در این امر خطیر موفقیت بزرگ و قابل ذکری داشته اند؟

3- پیشکسوتان پرسپولیس و استقلال بارها متذکر شده اند که خواهان خریداری این دو باشگاه اند ولی هرگز تلاش شان به نتیجه نرسیده است. از یک سو مسوولان امر شک دارند چرخه های اقتصادی مورد نظر این افراد برای اداره بسیار پرهزینه این باشگاه ها جواب بدهد و از جانب دیگر این پیشکسوتان نیز معتقدند نمی توانند به افراد و اظهارات استناد ورزند که در ظاهر آنها را به امر خریداری این باشگاه سوق می دهند اما در واقع و باطن آنها را برای این امر خطیر بی کفایت می شمرند. پیشکسوتان باید بپذیرند که عشق پرشور آنها به باشگاه های محبوب شان یک چیز است (یک چیز بسیار پرارزش) و داشتن صلاحیت و توانایی اداری برای این امر بسیار گسترده، مساله ای دیگر، خطیرتر و مهم تر. این امر زمانی حساس تر و سخت تر می شود که در نظر بگیریم مسوولان امر حاضر نیستند در اداره سرخابی ها هیچ سهمی را برای خود قایل نشوند و اهمیت اجتماعی عمیق سرخابی ها در شکل گیری جامعه ما نیز بر الزامی و به حق بودن باور فوق پافشاری می کند.

4- تجربه نشان داده است از میان تمامی مدیران سال های طولانی پرسپولیس و استقلال، امیر عابدینی در جمع سرخ ها و علی فتح ا...زاده در بین آبی ها از همه بهتر، محق تر و موفق تر بوده اند و با وجود این در رویکردی غریب، تلاشی بزرگ برای دور نگه داشتن آنها از این دو باشگاه و عدم پیوند مجددشان شکل گرفته است. بر این اساس عابدینی بیش از دو دهه است که راهی به جمع سرخ های تهرانی نمی یابد و فتح ا...زاده در حالی پس از ناکامی های چشمگیر نجف نژاد، افشار زاده و افتخاری از بازگشت به جمع استقلالی ها منع شد که کمتر کسی مدعی است گزینه ای بهتر از او برای هدایت مجدد آبی ها وجود داشت و این طیف حتی فتحی را نیز دربر می گیرد که مرد سالم و خیرخواهی است، اما «فتح ا...زاده» نیست و همچون او فوت و فن اداره باشگاه های سلطه طلبی مثل سرخابی ها را نمی شناسد.

انکار این واقعیت ها و سپس سوق دادن سرخابی ها به سوی یکسری مزایده های تازه به معنای نادیده گرفتن مصلحت و تلاش مجدد برای سپردن سرخابی ها به دست هایی ناآشنا است که طبعا فرجام آن نیز از قبل مشخص است و از درون آن بیلان هایی درمی آید که اخیرا در کارنامه اقتصادی افتخاری رویت شده است.

5- اگر زمان رویکرد به اقتصاد آزاد در جمع سرخابی های تهرانی رسیده است، قید و بند بزرگی را بر این قضیه نباید قایل شد و این نخستین درس ضروری برای بانیان واگذاری است. به وضوح به نظر می رسد هنوز زمان واگذاری سرخابی ها نرسیده زیرا اگر کار به دست افرادی بیفتد که در تصمیم های شان منافع و مصالح کشوری و امنیتی و الزام های معنوی رعایت نشود، سرخابی ها به جای طی طریق در جاده اوج گیری و پیروزی های تازه به اهرم هایی تبدیل می شوند که چرخه های سایر کارها و ادوات ورزش را هم کج و مستعمل خواهند کرد. در نتیجه اگر به اقتصاد آزاد برای گرداندن سرخابی ها روی آوریم از آغاز روال و بنایی را برای آن پی بریزیم که ناقض و نافی مصلحت های فوق نباشد. در غیر این صورت بهتر است یک بار دیگر دور خصوصی سازی را خط بکشیم و اجازه بدهیم که سرخابی ها به سبب اهمیت عظیم اجتماعی شان توسط امن ترین دست ها -وزارت ورزش- و کم و بیش با همین چرخه ها و ابزار و اهداف فعلی هدایت شوند.