با مردم صادق باشید آقای میجر اسپرت ایونت

 يكي از بخش هاي غيرمنتظره برنامه 90 اين هفته، بحث درباره دلايل پخش با تاخير و تكه پاره بازي ايران و لبنان بود. عبارت «غيرمنتظره» در ابتداي متن به اين علت به كار گرفته شد كه صدا وسيما معمولاً عادت به توضيح دادن ندارد و كمتر پيش آمده كه از «بينندگان عزيز»ش عذرخواهي كند. با در نظرگرفتن ماهيت برنامه 90 و كاراكتري كه فردوسي پور دارد، طبيعي بود عادل در مقام نماينده افكار عمومي، اين پرسش را مطرح كند كه چرا ايرانيان از ديدن بازي تيم ملي كشورشان محروم شده اند و انصافاً عادل در اين امر، هماني بود كه انتظار مي رفت؛ صريح، شجاع و بدون درگيرشدن با ملاحظه هاي مرسوم.

مسئولي كه قرار بود پاسخگوي اتفاقات پخش غيرزنده بازي ايران و لبنان باشد، غلامرضا رفيعي بود كه از او به عنوان « مشاور حقوقي صدا و سيما» ياد شد. رفيعي كه در صحبت هايش برخلاف رويه مرسوم سيما، اصرار عجيبي به بهره گيري از اصطلاحات انگليسي داشت و حتي به جاي واژه «رويداد» از « event » استفاده مي كرد، حرف تازه اي نسبت به آنچه كه در روزهاي گذشته در سايت هاي خبري منتشر شده بود، نداشت و فقط در توجيه اين اتفاق، با متدهاي مختلف، حرف ساده اي را تكرار مي كرد: «حق پخش اين بازي ها گران است، پول نداريم، نمي خريم!» رفيعي چندباري هم تاكيد كرد كه اين بازي را تلويزيون لبنان هم به دليل حق پخش گران قيمت آن  پخش نكرده است. آقاي مشاور در لابلاي حرف هايش مثال هاي جالبي هم آورد و به تلويزيون دولتي هند اشاره كرد كه آن ها هم كاري مشابه صدا و سيماي خودمان انجام مي دهند. و اين يعني، ما در استفاده از تصاوير تلويزيون كشورهاي همسايه تنها نيستيم و هند هم در پنهان كردن لوگوي شبكه هاي ديگر تخصص دارد! درباره استدلال هاي مشاور حقوقي صدا و سيما ابهام هايي وجود دارد كه بد نيست به آن ها توجه شود.

1- رفيعي از تلويزيون لبنان مثال آورد و قيمت ناعادلانه حق پخش را به چالش كشيد اما نگفت كه چطور تلويزيون ازبكستان و عمان و عراق و بقيه كشورهايي كه درگير اين مسابقه مي توانند از عهده پرداخت آن برآيند و صدا و سيماي ايران قادر به انجام آن نيست؟ ميليون ها نفري كه مخاطبان اين رسانه هستند و به تعبير عادل فردوسي پور هيچ رسانه جايگزيني هم براي تماشاي بازي فوتبال ندارند، چرا بايد از اين حق محروم شوند؟ چرا بودجه اي كه به صدا و سيما تعلق مي گيرد، به جاي خريد حق پخش بازي هاي فوتبال صرف ساخت سريال هايي شود كه تعداد بينندگانش ابداً با رويدادهاي ورزشي قابل قياس نيست؟

2- مشاور حقوقي صدا و سيما، بارها تاكيد كرد بودجه اين سازمان از بيت المال تامين مي شود و استدلال كرد، خريدن بازي هاي مقدماتي با اين هزينه گزاف از پول بيت المال درست نيست. بيت المال يعني خزانه عمومي و يكي از منابع اصلي آن هم همان مالياتي است كه بنده و شما و ميليون ها نفر ديگر ماهيانه پرداخت مي كنيم. اتفاقاً چون اين رسانه «ملي» است و بودجه آن از جيب ملت تامين مي شود، مديران آن بايد به سليقه صاحبان اصلي اين رسانه، يعني مردم، توجه كنند و برنامه اي را تامين كنند كه بيشترين ميزان رضايت را در بيننده ايجاد مي كند. اگر صدا و سيما با ابزارهاي متنوعي كه براي نظرسنجي در اختيار دارد، همين پرسش را با مخاطبانش مطرح كند، ترديدي نيست كه اكثر مردم ترجيح مي دهند به جاي تماشاي برنامه هايي كه حتي فاميل تهيه كننده، رغبتي به ديدن آن ندارند، رويدادهاي ورزشي را به طور زنده تماشا كنند. به تعبيري ديگر، خواسته مردم اين است كه صدا و سيما با همان بودجه محدودش ابتدا حق پخش چنين رويدادهايي را خريداري كند، بعد اگر چيزي ماند، خرج تهيه برنامه هاي كم تماشاگرترش كند.

3- غلامرضا رفيعي كه خود وكيل پايه يك دادگستري است، بهتر مي داند هيچ شركتي حق ندارد به صرف دراختيار داشتن انحصار كالا يا خدماتي، قيمتي غيرمتعارف به مشتريان پيشنهاد كند. اين يك اصل پذيرفته شده در قوانين تجارت بين المللي است و اگر واقعاً شركت ورد اسپرت گروپ براي خريد حق پخش بازي هاي مقدماتي جام جهاني، رقمي سرسام آور درنظر گرفته، حتي مي توان در دادگاه هاي بين المللي عليه اين شركت طرح شكايت كرد.

4- يكي از عجيب ترين موضوع هايي كه مشاور حقوقي صدا و سيما مطرح كرد، نحوه پخش رويدادهاي ورزشي در كشورهاي اروپايي بود كه عادل فردوسي پور به «ضرس قاطع» با آن مخالفت كرد. اگر نيم قرن پيش كسي از آنور آب خبر مي داد، چاره اي جز پذيرفتن حرف هايش نبود اما اين روزها كه دنيا به اندازه دهكده كوچك شده، ديگر نمي توان استدلال كرد در همه جاي دنيا لوگوي شبكه الجزيره اسپرت را مي پوشانند و بازي ها را مفت و مجاني پخش مي كنند.

5- حق پخش گران يا ارزان، يك مساله است، صادق نبودن با مخاطب مساله اي ديگر. آنچه كه مردم را در روز بازي با لبنان به شدت آزرده خاطر كرد، فقدان صداقتي بود كه از لابلاي حرف هاي گزارشگر بازي، به گوش مخاطبان مي رسيد. تكرار هزارباره جمله «تصاوير اين بازي هنوز به دست ما نرسيده» چيزي جز توهين به شعور بيننده تلويزيون ي نيست. بازي با لبنان نيم ساعت تاخير داشت ولي صداقت تلويزيون براي بيان حقيقت، با 6 روز تاخير همراه بود. چه اشكالي داشت همان سه شنبه هفته پيش رك و راست به مردم مي گفتيد، حق پخش اين بازي را چون گران بود، نخريديم؟ براي بعضي از مخاطبان هضم اين مساله سخت است كه چطور همسايه هاي كوچك ما در جنوب خليج فارس مي توانند شبكه هاي قدرتمند ورزشي داشته باشند اما شبكه ورزش ما، تنيس بازي هاي آسيايي 2006 دوحه را براي مخاطبانش پخش مي كند؟ از همين الان هم در سه هفته اي كه تا روز بازي با كره جنوبي باقي مانده، صادقانه به بينندگان عزيز بگوييد بازي مستقيم پخش مي شود يا باز هم بايد چشم انتظار شبكه هاي همسايه باشيم؟