برانکو، برانکوی مقدس

بلند شدن موج دوم، این بار در حمایت از برانکو کسی را شگفت زده نمی کند. قبلا از این ضدموج ها کم نداشته ایم. مثالش همین اواخر، خانم بازیگری بود که با اداهایش در نشست مطبوعاتی دهه فجر سروصدا و انتقاداتی به پا کرد. اما بلافاصله موج واکنش ها شروع شد که شلوغ نکنید! قضاوت نکنید! این خانم اوتیسم دارد و با انتقاد از او دارید به اوتیسمی ها توهین می کنید. کمی زمان می خواست تا خبرها بیاید که اوتیسمی در کار نیست و آن شکلک ها مقابل دوربین، خودخواسته بوده.

درباره برانکو هم همین اتفاق افتاده است. بعد از شکست مقابل استقلال، بسیاری، از هوادار تا کارشناس، به او حمله کردند که خودزنی کرده. که از داشته های تیمش درست استفاده نکرده. او را نشاندند در جایگاه متهم و زیر سوالش بردند. اما 4روز بعد، یک برد مقابل حریف اماراتی کافی است تا بازیکنان تیم گوش هایشان را بگیرند. که گمان کنند همه چیز تمام شده و آن قهرها و عتاب ها  ناجوانمردانه بوده. که روزنامه نگاران مجذوب بنویسند بس است! این قدر از برانکو انتقاد نکنید! آنها به سرعت به همه یادآوری کردند که او چه مربی بزرگی است و چه دستاوردهایی داشته و این که ساحت قدسی اش را نباید به خاطر یک یا چند باخت به پرسش گرفت. بر مظلومیت اش تاکید کردند و به تکرار نوشتند که او مربی تیم است و بیشتر از بقیه می فهمد و به جایش نباید تصمیم گرفت. که نمی شود به او گفت کدام بازیکن خوب است و کدام بد. نباید برایش تیم ارنج کرد و نباید به تعویض ها و ترکیب هایش خرده گرفت، چرا که او با همین تعویض ها و با همین بازیکنان در مسابقات سختی نتیجه گرفته و در لیگ ما، پس از سال ها، برای پرسپولیس جام آورده. که دوباره دارد قهرمان می شود و نیازی به توصیه و اصلاح ندارد. چه دفاع حقارت باری!

موضوع این است که اغلب منتقدان برانکو نه شخصیت اش را زیر سوال برده بودند و نه افتخاراتش را، که حتی اگر همین کار را هم کرده بودند باز جای سرزنش نبود. اما حرف یکی مثل من این است که برانکو با همه توانایی ها و همه فراست اش، به هر حال اندازه ای دارد. نمی شود او را به خاطر بردهایش ستایش کرد و در زمان شکست و نمایش اشتباهات لب فروبست. کسی منکر تاثیرات برانکو در فوتبال ما نیست. او در دو دهه گذشته کم به فوتبال ایران خدمت نکرده. اما نسبی نگاه کردن و اعتدال به ما حکم می کند که سایه و روشن را با هم ببینیم. که در کنار هورا کشیدن و تمجید و بالا بردن چهره ها، از نقد بی نصیب شان نگذاریم. معلوم است که روحیه پرستنده بسیاری از دوستان، روابط و منافع شان، اینها را برنمی تابد. معلوم است که کیش شخصیت می تواند به برانکو و کوچکتر از برانکو هم درون مرزهایش پناهندگی اجتماعی اخلاقی بدهد. به برانکو نباید نازک تر از گل گفت چون در گذشته چنین کرده و چنان کرده. یادمان رفته که علی پروین با همین هاله قدسی بود که سال ها از نیمکت جدا نشد تا کار به حیا کن رها کن کشید. یادمان رفته که حتی فرگوسن کبیر از انتقادات هوادران و کارشناسان بی نصیب نبوده. نه فرگوسن، نه مورینیو و گواردیولا و نه هیچ مربی اسطوره ای دیگری. هنگامه شکست هنگامه پاسخ دادن و قبول مسئولیت است. مربیان بزرگ می توانند ققنوس وار دوباره زاده شوند و از چنین آتش هایی برنده بیرون بیایند. مربیان متوسط اما، می شکنند و وقت شان را صرف جنگیدن با منتقدان می کنند و در سیاهی و زوال به پایان خود نزدیک می شوند.

امروز، کسانی که انتقاد از برانکو را برنمی تابند، احتمالا، نه اعتقادی به پستی و بلندی مسیر مربیگری و امکان اشتباه دارند، نه به توقعات شان امکان بروز می دهند و نه به مربی محبوب شان فرصتی برای ترمیم و بازنگری. دوستانی که معتقدند برانکو را مطلقا باید تشویق کرد، به طریق اولی بزرگتر از برانکو را هم از امکان نقد محروم می کنند و از حیطه اشتباه بیرون می انگارند. گویی که نعوذ بالله مربی معصوم است و اشتباه و قصور از او نامتصور.

این موج ها خواهد نشست و ما به عقب نگاه خواهیم کرد و با دوره ای مواجه خواهیم بود که تیم سیر نزولی در پیش گرفته و مربی به دام اشتباهات و تفکرات خود افتاده. در این نگاه به عقب، با بخشی از حامیان، بخشی از شاهدان، مواجه خواهیم بود که به خیال حمایت و محافظت، تیم و مربی اش را بیشتر به مهلکه هل داده اند. به خیال انصاف. به خیال مقاومت در برابر تندباد انتقادات. به گذشته نگاه خواهیم کرد و خواهیم دید که چگونه زنگ ها به صدا درآمده بود و کسی را گوش شنودن اش نبود. کسی را یارای دست برداشتن نبود. عزیزانی سرشار از یقین که می گفتند می گویند: «این گول بین که روشنی آفتاب را از ما دلیل می طلبد.»